ลวดเชื่อมทังสเตน คืออะไร? ทำความรู้จักให้ครบก่อนลงมือเชื่อม

ลวดเชื่อมทังสเตน หรือที่ช่างเชื่อมมืออาชีพรู้จักกันในชื่อ Tungsten Electrode คือหัวใจสำคัญของกระบวนการเชื่อม TIG (GTAW) ที่ช่างเชื่อมทุกคนต้องรู้จัก ด้วยจุดหลอมเหลวสูงถึง 3,422°C ซึ่งสูงที่สุดในบรรดาโลหะทั้งหมดบนโลก ทังสเตนจึงเป็นวัสดุเดียวที่สามารถทำหน้าที่เป็น non-consumable electrode ได้โดยไม่หลอมละลายระหว่างการเชื่อม

บทความนี้จะพาคุณทำความรู้จักลวดเชื่อมทังสเตนอย่างครบถ้วน ตั้งแต่นิยาม ประเภท การอ่านรหัสและสีหัวลวด ไปจนถึงวิธีเลือกให้ถูกกับงานและการดูแลรักษาเพื่อยืดอายุการใช้งาน ไม่ว่าคุณจะเป็นมือใหม่หรือช่างเชื่อมที่มีประสบการณ์แล้ว บทความนี้จะเป็นคู่มืออ้างอิงที่คุณกลับมาใช้ได้เสมอ

ลวดเชื่อมทังสเตนคืออะไร? นิยามและหน้าที่หลัก

ลวดเชื่อมทังสเตน คือ อิเล็กโทรดที่ทำจากโลหะทังสเตน (Tungsten) หรือโลหะผสมทังสเตน ใช้ในกระบวนการเชื่อม TIG (Tungsten Inert Gas Welding) หรือที่เรียกว่า GTAW (Gas Tungsten Arc Welding) ทำหน้าที่เป็นตัวจุดและรักษา Arc โดยไม่หลอมละลายเข้าไปในรอยเชื่อม

สิ่งที่ทำให้ทังสเตนแตกต่างจากลวดเชื่อมชนิดอื่น คือมันไม่หมดไปพร้อมกับงานเชื่อม (Non-consumable) กล่าวคือลวดเติม (Filler Rod) จะถูกป้อนแยกต่างหาก ขณะที่ลวดทังสเตนทำหน้าที่เพียงสร้าง Arc เพื่อให้ความร้อนกับชิ้นงาน

ทำไมถึงต้องเป็นทังสเตน?

ทังสเตนถูกเลือกมาใช้เป็น Electrode ในงานเชื่อม TIG ด้วยคุณสมบัติที่โดดเด่น 3 ด้าน ได้แก่

• จุดหลอมเหลวสูงที่สุดในโลก (3,422°C) — ทนต่อความร้อนจาก Arc ได้โดยไม่เสียรูปหรือหลอมละลาย
• การนำไฟฟ้าสูง — ส่งกระแสไฟฟ้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้ Arc คงเสถียร
• ทนต่อการสึกกร่อนและการออกซิเดชัน — มีอายุการใช้งานยาวนานเมื่อดูแลถูกต้อง

ประเภทลวดเชื่อมทังสเตน: แยกตามสีและส่วนผสม

ลวดเชื่อมทังสเตนมีหลายชนิด แบ่งตามส่วนผสมที่เติมลงไปในทังสเตน ซึ่งจะส่งผลต่อสมรรถนะการจุด Arc ความเสถียร และความเหมาะสมกับวัสดุงาน มาตรฐาน ISO 6848 กำหนดรหัสสีไว้เพื่อให้ระบุชนิดได้ง่ายในสภาพแวดล้อมการทำงาน

ทังสเตนบริสุทธิ์ (Pure Tungsten) — หัวสีเขียว

รหัส: WP | สี: เขียว | กระแสไฟ: AC — ทังสเตนบริสุทธิ์ 99.5% ขึ้นไป เหมาะสำหรับงานเชื่อมด้วยกระแส AC โดยเฉพาะอะลูมิเนียมและแมกนีเซียม เนื่องจากให้ Arc ที่ “ลูกบอล” (ball end) ซึ่งเหมาะกับลักษณะกระแส AC ที่สลับทิศทาง ราคาถูกที่สุดในบรรดาทังสเตนทุกชนิด แต่จุด Arc ได้ยากกว่าและมีสมรรถนะโดยรวมต่ำกว่าชนิดผสม

ทอเรียเต็ด (Thoriated) — หัวสีแดง

รหัส: WT20 | สี: แดง | กระแสไฟ: DC — ทังสเตนผสม Thorium Oxide 2% เป็นที่นิยมสูงสุดในอดีตและยังคงใช้กันมากในปัจจุบัน ให้ Arc เสถียรมาก จุดง่าย ทนทาน เหมาะกับ DC สำหรับเหล็กคาร์บอน สแตนเลส ทองแดง และโลหะหนัก ข้อควรระวัง: Thorium มีกัมมันตรังสีระดับต่ำ ควรใช้งานในพื้นที่ระบายอากาศดีและหลีกเลี่ยงการสูดฝุ่น (อ่านเพิ่มเติมในบทความความปลอดภัย)

ซีเรียเต็ด (Ceriated) — หัวสีเทา

รหัส: WC20 | สี: เทา | กระแสไฟ: AC/DC — ทังสเตนผสม Cerium Oxide 2% ถือเป็นตัวเลือกยอดนิยมที่สุดในปัจจุบัน เพราะใช้ได้ทั้ง AC และ DC ปราศจากกัมมันตรังสี จุด Arc ง่ายที่กระแสต่ำ และให้อายุการใช้งานที่ดีเยี่ยม เหมาะกับงานสแตนเลส เหล็ก และอะลูมิเนียม เป็น “all-rounder” ที่ช่างมืออาชีพส่วนใหญ่เลือกเป็นตัวหลัก

แลนทานาเต็ด (Lanthanated) — หัวสีทอง

รหัส: WL15/WL20 | สี: ทอง | กระแสไฟ: AC/DC — ทังสเตนผสม Lanthanum Oxide 1.5% หรือ 2% มีสมรรถนะใกล้เคียง Ceriated แต่บางผู้ใช้พบว่าให้อายุการใช้งานยาวนานกว่าในงาน DC กำลังได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นในตลาดไทย โดยเฉพาะงานที่ต้องการความแม่นยำสูงและต้องสลับระหว่าง AC/DC บ่อยๆ

เซอร์โคเนียเต็ด (Zirconiated) — หัวสีขาว

รหัส: WZ | สี: ขาว | กระแสไฟ: AC เท่านั้น — ทังสเตนผสม Zirconium Oxide ออกแบบมาเฉพาะสำหรับงาน AC ให้ Arc ที่นิ่งมากและทนต่อการปนเปื้อนได้ดี นิยมใช้ในงานเชื่อมอะลูมิเนียมระดับสูงที่ต้องการคุณภาพรอยเชื่อมสูงสุด แต่ราคาค่อนข้างสูงและไม่เหมาะสำหรับ DC

ตารางสรุปเปรียบเทียบลวดเชื่อมทังสเตนทุกประเภท:

ประเภท	สี	รหัส ISO	กระแสไฟ	วัสดุที่เหมาะ	ความนิยมในไทย
ทังสเตนบริสุทธิ์	เขียว	WP	AC	อะลูมิเนียม, แมกนีเซียม	ปานกลาง
ทอเรียเต็ด	แดง	WT20	DC	เหล็ก, สแตนเลส, ทองแดง	สูง
ซีเรียเต็ด	เทา	WC20	AC/DC	เหล็ก, สแตนเลส, อะลูมิเนียม	สูงมาก
แลนทานาเต็ด	ทอง	WL15/20	AC/DC	งานหลากหลาย ทุกวัสดุ	กำลังเพิ่ม
เซอร์โคเนียเต็ด	ขาว	WZ	AC	อะลูมิเนียม (งานเฉพาะ)	ต่ำ

วิธีอ่านรหัสและสีหัวลวดทังสเตนแบบถูกต้อง

รหัสลวดทังสเตนมาตรฐาน ISO 6848 ประกอบด้วย 2 ส่วนหลัก: ตัวอักษรและตัวเลข โดยมีวิธีอ่านดังนี้

• ตัว W — หมายถึง Tungsten (สัญลักษณ์ธาตุ W จาก Wolfram)
• ตัวอักษรถัดมา — ระบุชนิดสารเติม เช่น P = Pure, T = Thorium, C = Cerium, L = Lanthanum, Z = Zirconium
• ตัวเลข — ระบุเปอร์เซ็นต์ของสารเติม คูณ 10 เช่น WT20 = Thorium 2.0%, WL15 = Lanthanum 1.5%

ตัวอย่าง

WC20 = Tungsten + Cerium Oxide 2.0% | WL15 = Tungsten + Lanthanum Oxide 1.5% | WT10 = Tungsten + Thorium Oxide 1.0%

ลวดทังสเตนขนาดไหนเหมาะกับงานแบบไหน?

การเลือกขนาดลวดทังสเตนให้ถูกต้องส่งผลโดยตรงต่อคุณภาพรอยเชื่อมและอายุการใช้งานของลวด ขนาดที่เล็กเกินไปจะทำให้ลวดหลอมหรือแตก ขนาดที่ใหญ่เกินไปจะทำให้ Arc ไม่เสถียรและสิ้นเปลืองพลังงาน

ขนาด (mm)	ช่วงกระแสไฟ (A)	ความหนาชิ้นงาน	หมายเหตุ
1.0 mm	10–75 A	0.5–1.5 mm	งานบางพิเศษ, ไมโคร TIG
1.6 mm	40–130 A	1.5–3.0 mm	งานทั่วไปยอดนิยม
2.4 mm	100–220 A	3.0–6.0 mm	งานหนัก, ท่อ, โครงสร้าง
3.2 mm	180–300 A	6.0 mm ขึ้นไป	งานอุตสาหกรรมหนัก

หลักการง่ายๆ ในการเลือกขนาด

• ชิ้นงานบาง → ลวดเล็ก → กระแสต่ำ (ลด Heat Input ป้องกันการเผาทะลุ)
• ชิ้นงานหนา → ลวดใหญ่ → กระแสสูง (ให้ความร้อนเพียงพอสำหรับหลอมเข้ากัน)
• สงสัยให้เลือก 1.6 mm ก่อน เป็นขนาด “กลางๆ” ที่ใช้ได้กับงานทั่วไปมากที่สุด

ลวดทังสเตน vs กระบวนการเชื่อมอื่น

คำถามที่พบบ่อยคือ “ทำไม MIG หรือ MMA ถึงไม่ใช้ลวดทังสเตน?” คำตอบอยู่ที่หลักการทำงานของแต่ละกระบวนการ

• MIG Welding (GMAW): ลวดเชื่อมทำหน้าที่เป็น electrode AND filler พร้อมกัน ลวดหลอมละลายเข้าหารอยเชื่อมตลอดเวลา ทังสเตนจะหลอมเร็วเกินไปสำหรับกระบวนการนี้
• MMA / Stick Welding (SMAW): ใช้ coated electrode ที่หลอมละลายพร้อมกับ flux coating สร้าง slag ปกป้องรอยเชื่อม ทังสเตนไม่มี coating และไม่ควรหลอมละลาย
• TIG Welding (GTAW): กระบวนการเดียวที่ต้องการ non-consumable electrode จึงเหมาะกับทังสเตนที่สุด

งานที่ TIG + ทังสเตนให้ผลดีที่สุดได้แก่: สแตนเลส, อะลูมิเนียม, ท่อแรงดัน, งานอุตสาหกรรมอาหาร, งานที่ต้องการรอยเชื่อมสะอาดและแข็งแรงสูง

การดูแลรักษาและเพิ่มอายุการใช้งานลวดทังสเตน

ลวดทังสเตนที่ได้รับการดูแลถูกต้องสามารถใช้งานได้นานหลายชั่วโมงก่อนต้องเปลี่ยนหรือเจียใหม่ สิ่งที่ทำให้ลวดเสียหายเร็วที่สุดได้แก่

• การปนเปื้อน (Contamination): หัวลวดสัมผัสกับ Filler Rod หรือ Puddle โลหะหลอม ทำให้ปลายลวดสกปรกและ Arc ไม่เสถียร
• กระแสไฟเกินพิกัด: ทำให้หัวลวดหลอมเป็นลูกบอลหรือแตก
• แก๊สคุ้มครองไม่เพียงพอ: ทังสเตนจะออกซิไดซ์และเปราะ
• การเก็บรักษาไม่ถูกต้อง: ความชื้นและฝุ่นทำลายพื้นผิวลวด

เคล็ดลับ

เมื่อหัวลวดปนเปื้อน ให้เจียหรือหักส่วนที่สกปรกออก แล้วเตรียมปลายลวดใหม่ ห้ามพยายามเชื่อมต่อด้วยลวดที่ปนเปื้อน เพราะสิ่งปนเปื้อนจะเข้าไปในรอยเชื่อมและทำให้งานเสีย

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับลวดเชื่อมทังสเตน

สรุป:

• ลวดเชื่อมทังสเตนเป็น Non-consumable Electrode ใน TIG Welding ทำหน้าที่สร้าง Arc โดยไม่หลอมละลาย
• มี 5 ชนิดหลัก แยกตามสารเติม: บริสุทธิ์ (เขียว), Thoriated (แดง), Ceriated (เทา), Lanthanated (ทอง), Zirconiated (ขาว)
• Ceriated (WC20/เทา) คือตัวเลือกที่ดีที่สุดสำหรับมือใหม่และงานทั่วไป เพราะใช้ได้ทั้ง AC/DC และปลอดภัย
• เลือกขนาดตามความหนาชิ้นงานและช่วงกระแสไฟ ขนาด 1.6 mm เหมาะสำหรับงานทั่วไปส่วนใหญ่
• การดูแลปลายลวดและป้องกันการปนเปื้อนคือปัจจัยสำคัญที่สุดในการยืดอายุการใช้งาน

👉 ดูรายละเอียดลวดเชื่อมทังสเตนทั้งหมดที่นี่

👉 ดูรายละเอียดเครื่องเชื่อม / ตู้เชื่อมไฟฟ้า

คู่มือเลือกตู้เชื่อมไฟฟ้าอย่างไรให้เหมาะกับงาน

ติดตามได้ที่ Fanpage